Een visie op 'Haren'

Onlangs droeg ik via social network site LinkedIn mijn steentje bij aan een discussie over de recente rellen in Haren. Ik wil mijn visie op de gebeurtenissen ook hier met jullie delen.

Onderwerp van discussie was welke rol media speelden vóór en tijdens de gebeurtenissen in het Groningse dorp. Nadat ik alle commentaren en het artikel gelezen heb kom ik tot de conclusie dat mijn eigen opvatting bevestigd wordt: de gebeurtenissen in Haren hebben een aantal oorzaken. Zou één van deze factoren niet aanwezig zijn geweest, dan hadden de ongeregeldheden waarschijnlijk niet plaatsgevonden. Net zoals bij vliegtuigongelukken is een samenloop van omstandigheden, of een keten van gebeurtenissen de oorzaak van het probleem.

Een opsomming

1 - Had Facebook of Twitter niet bestaan, dan had Merthe haar uitnodiging niet kunnen versturen, en was er niets aan de hand geweest.

2 - Als er geen relschoppers aanwezig waren geweest, dan was het niet uit de hand gelopen.

3 - Als tv en radio er niet zo veel aandacht aan hadden besteed, was er dus geen of in ieder geval veel minder aandacht voor geweest, en dus waarschijnlijk geen of nauwelijks ellende.

4 - Als de burgemeester van Haren zijn oor (beter) te luisteren had gelegd bij sociologen of bij burgemeesters waar vergelijkbare of ergere rellen hebben plaatsgevonden, dan had hij hoogstwaarschijnlijk een andere beslissing genomen.

5 - Als de ouders van de relschoppers een grotere invloed op hen hadden gehad, dan was het ook waarschijnlijk anders verlopen. Deze factor laat ik gemakshalve buiten beschouwing, omdat de rol van de media hier een beperktere rol speelt. Op sociaal vlak zou je je nog de vraag mogen stellen wat de reden is voor het en masse willen bezoeken van een ‘feest’ waar je strikt genomen niets te zoeken hebt. Ook vind ik het gegeven, dat er dan maar ‘iets’ georganiseerd had moeten worden in Haren om alles in goede banen te leiden, niet te verdedigen. De gemeenschap van Haren heeft nérgens om gevraagd.

Censuur is op zijn minst omstreden en niet gewenst. Wel kunnen overheden díe stappen ondernemen om de factoren die een rol spelen bij het ontstaan van rellen in te perken als dat nodig blijkt. De gemeenschap hoeft niet meer opgezadeld te worden met de ellende en de kosten van het 'vertier' van een kleine groep, of dat nou een uit de hand gelopen verjaardagsfeestje is of een risicowedstrijd bij het voetbal. Belangrijker is nog dat elk traditioneel medium bij zichzelf te rade zou kunnen gaan: gaan we verslag doen op zo'n manier dat het geen invloed heeft op wát er gebeurt. Traditionele media zijn onderdeel geworden van wat er gaat gebeuren, en dat roept op z'n minst vraagtekens op.

De toonzetting van een blog stoorde mij ook enigszins. De schrijver stelt dat Haren de ‘totaalvernietiging’ ten deel is gevallen. Dit is zeer overtrokken en getuigt van stemmingmakerij. Feit is dat er veel en té veel vernietigd is maar niet álles. Bij totaalvernietiging denk ik aan Dresden of Hiroshima. Ook dat de schrijver stelt dat social media ‘volmondig’ geen verwijt treft is niet waar. De reden hiervoor heb ik hierboven gegeven.

We kunnen er dus niet omheen: álle betrokken partijen dienen bij zichzelf te rade te gaan en de vraag te stellen wat hun rol of 'nalaten' heeft bijgedragen aan wat zich in Haren heeft afgespeeld. Uiteraard dient men hier dan ook consequenties aan te verbinden.

Een totale oplossing? Die heb ik niet, maar zelfreflectie, minder noodzaak voor scoringsdrang en kijkcijfers zou iets kunnen helpen. Inderdaad: aanbieders van social media valt niets te verwijten. Ze zijn wel onderdeel van de schakel van gebeurtenissen en dus is introspectie gewenst. Ik ben het niet eens wat betreft de stelling dat social media eigenlijk geen partijen zijn. Er zit niemand ‘achter de knoppen’. Maar ze zijn wel het medium, het voertuig, waarmee de boodschap wordt verspreid. Een vergelijking: een automobilist raakt zwaargewond doordat hij, nadat hij tegen een lantaarnpaal botst, met zijn hoofd tegen het stuur smakt. Dan kun je zeggen: ‘Tja, jammer voor de bestuurder’, maar de automobielfabrikant is niet schuldig omdat die het ongeluk niet heeft veroorzaakt. Klopt. Toch hebben de autofabrikanten de afgelopen decennia de noodzaak van beveiliging ingezien en airbags, veiligheidsgordels etc. ontwikkeld. Hierdoor is het aantal slachtoffers aanzienlijk gedaald. De functie van de auto is daarbij gewoon blijven bestaan. Dezelfde houding zou welkom zijn bij de ontwikkelaars, eigenaren van social media. Als jouw voertuig (het medium) mede oorzaak is van een hoop ellende, heb je de (morele) plicht hier iets aan te doen.

Ik krijg de indruk dat je met de stelling dat social media ‘slechts’ communicatiemiddelen zijn, de werkelijkheid wellicht onderschat.Ik zou ook nog wel eens een discussie aan willen gaan of traditionele media de plicht hebben om ergens over te berichten. Ik besef dat dit een pittige discussie zou kunnen opleveren. Maar je zou jezelf in alle oprechtheid kunnen afvragen welke meerwaarde die plicht heeft en of het wenselijk is om een nieuwsitem te maken over een verkeerd geplaatst berichtje op Facebook waar wat mensen op gereageerd hebben. In wiens belang is dit? Ik heb het dus niet over de gebeurtenissen op de bewuste avond zelf, maar in de aanloop er naar toe.

Ik moest bij het schrijven van deze reactie enkele malen denken aan wetenschapper Marshall McLuhan. Ik zocht een toepasselijke passage uit een interview en vond deze:

Effective study of the media deals not only with the content of the media but with the media themselves and the total cultural environment within which the media function. Only by standing aside from any phenomenon and taking an overview can you discover its operative principles and lines of force.

(Eerder gepubliceerd via Blogspot)

Blogs
Recente Blogs
Archief
Zoeken via tags
Volg ons
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Social Icon